پیشرفت درمان ژنتیکی جنینی به سمت کلینیک

درمان ژنتیکی جنینی به عنوان روشی نوین برای درمان اختلالات ژنتیکی در رحم، می‌تواند از آسیب‌های بلندمدت ناشی از این اختلالات جلوگیری کند. جراح جنینی، تیپی مک‌کنزی، امیدوار است که این درمان در آینده‌ای نزدیک به مرحله‌ی بالینی برسد.

🔬 پیشرفت درمان ژنتیکی جنینی

دانشمندان چندین دهه است که به درمان ژنتیکی جنینی توجه دارند. با درمان جنین در رحم مادر، آن‌ها می‌توانند از بروز آسیب‌های بلندمدت ناشی از اختلالات ژنتیکی شدید و زودهنگام جلوگیری کنند. علی‌رغم موفقیت‌های این روش در مطالعات پیش‌بالینی، هنوز این روش به طور موفقیت‌آمیز در بیماران انسانی اجرا نشده است. اما به زودی این وضعیت ممکن است تغییر کند.

جراح جنینی، تیپی مک‌کنزی، امیدوار است که پس از آزمایش این درمان در بیماری گنگلیوزیدوز GM1، بتوانند دامنه‌ی درمان را برای سایر اختلالات ژنتیکی در بیماران جنینی گسترش دهند.

هفته گذشته، تیپی مک‌کنزی از دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو، طراحی یک آزمایش بالینی مرحله I برای درمان بیماری گنگلیوزیدوز GM1 را برای بیماران جنینی توضیح داد. وی در کنفرانس گفت: "مدرک امنیت و احتمال موفقیت در درمان این بیماری می‌تواند زمینه را برای درمان‌های بالینی جنینی در اختلالات مرتبط فراهم کند."

چرا تا کنون انتقال بالینی درمان ژنتیکی جنینی موفق نبوده است؟ مک‌کنزی توضیح می‌دهد که برای انتقال هرگونه درمان مولکولی جنینی به آزمایش‌های بالینی، این درمان باید معیارهای سختگیرانه‌ای را برآورده کند: ارتباط قوی بین ژنوتیپ و فنوتیپ، شواهد قوی از مزایای مورد انتظار، ایمنی اثبات‌شده روش در زمان استفاده پس از زایمان، و دلایل روشن برای انجام درمان در رحم مادر.

همچنین، نکات ایمنی بسیار پیچیده‌تری برای درمان‌های جنینی وجود دارد. مک‌کنزی می‌گوید: "عمل جراحی جنینی به این دلیل منحصر به فرد است که دو بیمار وجود دارد: مادر و جنین، و بنابراین هر دو نیاز به نظارت دقیق و پی‌گیری طولانی‌مدت دارند."

گروه مک‌کنزی هدف خود را بر روی بیماری گنگلیوزیدوز GM1 به عنوان اولین مورد استفاده از درمان ژنتیکی جنینی قرار داده است. این بیماری نادر، ناشی از جهش‌های ژنی در ژن GLB1 است که برای تجزیه قندهای پیچیده ضروری است و کمبود آن موجب پیشرفت نوروژنراسیون و آسیب به سیستم عصبی مرکزی می‌شود. این بیماری باعث ایجاد اختلالاتی مانند اسپاستیسیتی، ناشنوایی، کوری و حملات صرع در بیماران می‌شود و درمانی تغییر دهنده بیماری برای آن وجود ندارد.

آزمایش‌های قبلی نشان داد که درمان ژنتیکی با AAV9 لااقل ایمن است اما نمی‌تواند نتایج ماندگاری در بیماران پس از زایمان ایجاد کند. بنابراین، مک‌کنزی و تیمش به بیماران جنینی متمرکز شدند و آزمایشی برای بررسی این درمان طراحی کردند.

هدف‌های اصلی این آزمایش‌ها ایمنی و امکان‌سنجی هستند. سؤالات کلیدی این است که آیا می‌توان این درمان را به‌طور ایمن انجام داد؟ و آیا ایمنی برای مادر و جنین تضمین شده است؟

برای پایش کارآیی درمان، تیم از بیومارکرهای تعیین شده‌ای برای اندازه‌گیری استفاده خواهد کرد. مک‌کنزی می‌گوید: "ما امیدواریم این آزمایش‌ها را برای مایع آمنیوتیک تطابق‌دهی کنیم."

این تیم درخواست جدید تحقیقاتی برای درمان را به FDA ارسال کرده است و باید آن را تأیید کنند قبل از اینکه بتوانند اولین بیماران خود را شامل کنند. اما مک‌کنزی بیان می‌دارد که آن‌ها امیدوارند دامنه‌ی این درخواست را در آینده‌ای نزدیک گسترش دهند.