حیات روی سیاره‌های دیگه هم ممکنه؟
پاسخ کوتاه ممکنه، ولی هنوز هیچ‌کس نمی‌دونه. تا امروز هیچ شاهد قطعی‌ای از حیات بیرون از زمین نداریم و بیشتر حرف‌ها درباره‌ی احتماله، نه شواهد. شاید میلیون‌ها سیاره توی کهکشان ما شرایط مناسب داشته باشن، یه قمر یخی زحل همه‌ی شرایط اصلی رو داره و یه سنگ روی مریخ ردی داره که شاید کار میکروب‌ها باشه. ولی شرایط مناسب یعنی حیات می‌تونه اون‌جا باشه، نه این‌که هست.
چهار چیزی که باید جور باشه
یه گلدون خالی رو در نظر بگیر. اگه بخوای توش چیزی سبز بشه، باید آب، نور و خاک جور کنی. دانشمندها هم برای یه دنیای دیگه یه فهرست چهارتایی دارن: آب مایع، یه منبع انرژی، عنصرهای شیمیایی کلیدی و مولکول‌های آلی پیچیده. جایی که این‌ها رو داشته باشه قابل سکونته، یعنی حیات می‌تونه اون‌جا باشه، نه این‌که هست. گلدون آماده هنوز گیاه نیست.
انرژی لازم نیست حتماً از خورشید بیاد. کیلومترها زیر زمین، تابش طبیعی سنگ‌ها آب رو می‌شکافه و هیدروژن می‌سازه و میکروب‌ها با همون زندگی می‌کنن. توی کانادا، آبی زیر پوسته‌ی زمین پیدا شده که بیشتر از یک میلیارد سال از سطح جدا مونده و توش باکتری زنده هست. پس دنیایی که نور خورشید به عمقش نمی‌رسه هم از فهرست خط نمی‌خوره.
داده‌های تلسکوپ کپلر می‌گه شاید حدود نصف ستاره‌های شبیه خورشید یه سیاره‌ی سنگی توی فاصله‌ای داشته باشن که آب مایع اون‌جا ممکنه. حتی محتاطانه‌ترین برآورد برای کهکشان خودمون تا ۳۰۰ میلیون سیاره از این نوع می‌ده. این عدد خیلی قطعی نیست و نمی‌گه اون‌جا آب هست، چه برسه به موجود زنده.
قمری که فهرست رو پر کرده
یه گلدون آماده همین نزدیکی‌هاست. انسلادوس، قمر یخی زحل، زیر یخش اقیانوس داره و ذره‌های یخ از اون به فضا پرتاب می‌شن. فضاپیمای کاسینی توی این ذره‌ها فسفات پیدا کرد و غلظتش توی اون اقیانوس بیشتر از ۱۰۰ برابر اقیانوس‌های زمین برآورد شد. مولکول‌های آلی تازه‌ای هم توی ذره‌هایی دیده شد که فقط چند دقیقه پیش از اقیانوس بیرون اومده بودن، پس این مواد توی خود اقیانوس ساخته می‌شن. آژانس فضایی اروپا می‌گه انسلادوس هر چهار معیار رو داره و الان داره مأموریتی برای فرود روش طراحی می‌کنه. ولی هیچ شاهدی نیست که اون اقیانوس موجود زنده داره.
این‌جا دانشمندها یه نظر ندارن. دیوید دیمر فرضیه‌ی برکه‌های آب گرم رو جلو می‌بره؛ برکه‌هایی که هی خشک و دوباره تر می‌شن. دیمر حیات رو توی اقیانوس‌های زیر یخ، مثل انسلادوس، بعید می‌دونه، چون اون‌جا این خشک و تر شدن نیست. ولی این نظر یه گروه از دانشمندهاست و هنوز معلوم نیست حیات دقیقاً کجا شروع می‌شه. پژوهشگر اصلی مطالعه‌ی کاسینی می‌گه حتی پیدا نکردن حیات اون‌جا هم کشف بزرگیه، چون باید بپرسیم چرا با این‌که همه‌ی شرایط جوره، حیات نیست.
سنگی که شاید رد داشته باشه
مریخ‌نورد پرسویرنس توی بستر یه رودخونه‌ی باستانی سنگی پیدا کرد پر از مواد آلی، با لکه‌هایی شبیه خال پلنگ. این لکه‌ها دو ماده‌ی معدنی آهن‌دار دارن که می‌تونن از واکنش‌هایی درست بشن که بعضی میکروب‌ها برای گرفتن انرژی ازشون استفاده می‌کنن. ناسا به این می‌گه «نشانه‌ی احتمالی» حیات.
همین مواد بدون حیات هم ساخته می‌شن، ولی معمولاً با گرمای زیاد یا توی محیط اسیدی، و نشونه‌ای از این‌ها توی اون سنگ دیده نشده. با این حال راه‌های بدون حیات هنوز رد نشدن و دانشمند پروژه می‌گه چنین ادعایی شواهد فوق‌العاده می‌خواد.
برای جواب قطعی، این نمونه باید توی آزمایشگاهی روی زمین بررسی بشه. ولی نمونه هنوز روی مریخه و کنگره‌ی آمریکا از برنامه‌ی ناسا برای برگردوندن نمونه‌ها پشتیبانی نکرد.
تنها نمونه‌ای که داریم
یه راه دیگه، نگاه کردن به خود زمینه. حیات روی زمین توی یک‌پنجم اول دوره‌ای پیدا شد که زمین قابل سکونت بوده. دیوید کیپینگ این رو با آمار تحلیل کرده و نتیجه گرفته احتمال سریع بودن شروع حیات دست‌کم حدود سه برابر احتمال کند و نادر بودنشه.
ولی کیپینگ حد این حرف رو هم می‌گه. ما فقط یه نمونه از حیات داریم و شاید زود شروع شدن فقط شرط وجود خودمون باشه، چون اگه حیات دیر شروع می‌شد شاید زمان کافی برای رسیدن به ما نبود. پس این نتیجه ثابت نمی‌کنه حیات جاهای دیگه رایجه.
دانسته‌ها همین‌جا تموم می‌شه. می‌دونیم کجا باید بگردیم، ولی نمونه‌ی دوم نداریم. قدم بعدی روشنه: اون سنگ مریخ باید به آزمایشگاه برسه و یه فضاپیما روی انسلادوس فرود بیاد.
حیات روی سیاره‌های دیگه ممکنه، ولی هنوز ثابت نشده. تا امروز شرایطش رو دیدیم، نه خودش رو.
این پاسخ از کجا آمده
هر چیزی که بالا خواندی از این ۹ منبع بیرون آمده. اگر خواستی خودت سرچشمه را ببینی، لینک‌ها همین‌جاست.