چرا برخی افراد سردشان می‌شود در حالی که دیگران نمی‌شوند؟

مقاله به بررسی دلایل متفاوت احساس سرما در انسان‌ها می‌پردازد. عواملی مانند جرم بدنی، ژنتیک و سابقه مواجهه با سرما تأثیرگذار هستند. آدم‌ها با ویژگی‌های متفاوت بدنی و ژنتیکی، واکنش‌های مختلفی به دماهای سرد نشان می‌دهند.

🧥 چرا برخی افراد سردشان می‌شود در حالی که دیگران نمی‌شوند؟

با آمدن رنگ‌های طلایی پاییز و جایگزینی آن‌ها با رنگ‌های ملایم خاکستری و سفیدی زمستان، بیشتر افراد لباس‌های گرم خود را درمی‌آورند تا از سرما جلوگیری کنند. به طور متضاد، برخی دیگر در هوای سرد با شلوارک و تی‌شرت قدم می‌زنند و کاملاً بی‌خیال به نظر می‌رسند.

فرانسیس هامن، زیست‌شناس دانشگاه اتاوا، تخصصش در مطالعه متابولیسم انرژی و تغذیه در محیط‌های سرد و سخت است. او می‌گوید: "همه انسان‌ها در کره زمین در برابر سرما آسیب‌پذیر هستند. زیرا ما واقعاً در حفظ حرارت در دماهای پایین بد هستیم."

با وجود این، افراد تحمل‌های متفاوتی نسبت به دماهای سرد دارند که به عوامل رفتاری و بیولوژیکی مختلفی بستگی دارد، از جمله جرم بدنی و ژنتیک آن‌ها. مطالعه ساختار ژنتیکی افرادی که به آب‌وهوای بسیار سرد عادت دارند، برخی نکات را درباره‌ی عواملی که ممکن است حساسیت فرد به سرما را تحت تأثیر قرار دهند، آشکار کرده است.

یکی از عواملی که تعیین می‌کند کسی چقدر می‌تواند دماهای پایین را تحمل کند، سابقه‌اش در مواجهه با سرما است. هامن می‌گوید: "با گذشت زمان، شما واقعاً می‌توانید به نوعی سازگاری برسید." برای مثال، افرادی که به مناطق سردتر منتقل می‌شوند، در ابتدا احساس سرما می‌کنند ولی در نهایت می‌توانند دماهای شدید را تحمل کنند.

جرم بدنی یکی از عوامل مهمی است که تحمل سرما را در افراد تعیین می‌کند. افرادی که جرم بدنی کمتری دارند، نسبت به حجم خود سطح بیشتری دارند و به همین دلیل گرمای بیشتری از سطح بدن خود از دست می‌دهند. هامن توضیح می‌دهد: "اگر کسی خیلی کوچک باشد، او با دماهای پایین بسیار سریع‌تر گرما را تبادل می‌کند. اگر خیلی بزرگ باشد، زمان بیشتری می‌برد."

تجربه قبل از سرد بودن در دماهای پایین، بر حساسیت فرد نسبت به سرما تأثیر می‌گذارد. هامن خودش را با غوطه‌وری در آب‌های یخ‌زده تمرین می‌دهد تا در برابر دماهای انجمادی مقاومت بیشتری پیدا کند.

افرادی که جرم عضلانی بیشتری دارند نیز از طریق فرآیندهای متابولیک حرارت بیشتری تولید می‌کنند و این ممکن است به آن‌ها کمک کند تا بهتر دماهای خنک را تحمل کنند. هامن می‌افزاید: "جرم عضلانی بهترین محافظ شما در برابر سرما است."

اما عواملی فراتر از اندازه بدن نیز بر حساسیت افراد به سرما تأثیر می‌گذارد. هامن می‌گوید: "وقتی به جمعیت‌هایی نگاه می‌کنید که در شرایط قطبی زندگی می‌کنند، آن‌ها معمولاً کوچکتر هستند و میانگین جرم بدنی پایینی دارند." آن‌ها چگونه در دماهای یخ‌زده زنده می‌مانند؟

بررسی ژنوم‌های اینویتی‌ها از گرینلند نشان‌دهنده تنوعی در ژن‌هایی است که در تولید سلول‌های چربی قهوه‌ای حرارت‌زا نقش دارند. یک مطالعه جداگانه در همان جمعیت نشان داد که برخی ژن‌ها که به تمایز بافت چربی و توزیع چربی بدن مرتبط هستند، به صورت متفاوتی بیان می‌شوند و احتمالاً به تحمل سرما کمک می‌کنند.

علاوه بر مطالعه جمعیت‌های ساکن در شرایط سخت، مقایسه تنوع ژنتیکی در افرادی که به سرما بیشتر یا کمتر حساس هستند، سرنخ مهمی ارائه داده است: افرادی که جهشی در ژنی که پروتئین عضلانی آلفا-اکتینین-۳ را کد می‌کند دارند، دمای بدن مرکزی را بهتر از کسانی که این جهش را ندارند، حفظ می‌کنند.

هانن ادامه می‌دهد: "ژنتیک همچنین می‌تواند به جریان خون مرتبط باشد." در شرایط سرد، رگ‌های خونی در پوست تنگ می‌شوند و جریان خون به انتهای بدن مانند انگشتان، انگشتان پا و بینی را محدود می‌کنند. در حالی که ممکن است افراد به دلیل این تنگی احساس سرما کنند، اما این امر به حفظ دمای مرکزی بدن کمک می‌کند. تنوع ژنتیکی در ژن‌هایی که زیر واحد کلاژن و گیرنده هورمون را کد می‌کنند، با تنظیم جریان خون در واکنش به سرما ارتباط دارد.

بنابراین، چه افرادی با اولین نشانه سرما به لباس گرم روی بیاورند و چه کسانی در آب و هوای سرد شلوارک بپوشند، همه به روش‌های مختلف احساس سرما را تجربه می‌کنند، که به خاطر ویژگی‌هایی مانند نوع بدن و ژن‌ها است.