مغزهای زنانه پس از بیهوشی به طور متفاوت از مغزهای مردانه هوشیار می‌شوند

محققان نشان دادند که مغزهای زنانه و مردانه در بهبودی از بیهوشی با کتامین تفاوت‌هایی دارند. تفاوت‌های عملکرد میکروگلیا و نورون‌ها در مغزهای زنان باعث افزایش پلاستیک بودن و فعالیت میکروگلیا در زنان می‌شود. یافته‌ها بر اهمیت توجه به جنسیت در مطالعات بیهوشی تأکید می‌کنند.

🔍 بررسی تفاوت‌های بیهوشی در مردان و زنان

در سرتاسر دنیا، پزشکان هر سال بیش از ۳۰۰ میلیون عمل جراحی انجام می‌دهند. در ایالات‌متحده، روزانه تقریباً ۶۰,۰۰۰ نفر تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرند که در طول جراحی‌ها آنان را از هوش می‌برد.

مهم است که پزشکان اطمینان حاصل کنند که بیماران به درستی تحت بیهوشی قرار می‌گیرند و همچنین باید مطمئن شوند که آن‌ها بعد از جراحی به خوبی هوشیار می‌شوند. پژوهشگران پیش‌تر متوجه شده بودند که حیوانات نر و ماده به بیهوشی عمومی با مواد خاصی مانند کتامین واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند، اما آن‌ها هنوز عامل مولکولی این تفاوت‌ها را به طور کامل درک نکرده بودند.

🧬 کشف محققان درباره میکروگلیا

اکنون، دانشمندان به رهبری ساندرا زیگرت، یک متخصص عصب‌شناسی در مؤسسه علم و فناوری اتریش، کشف کردند که تفاوت‌های جنسی در بهبودی از کتامین به دلیل دینامیک‌های متفاوت نورون‌ها و سلول‌های ایمنی به نام میکروگلیا در مغزهای مردانه و زنانه به وجود می‌آید. یافته‌های آن‌ها که در نشریه Science Advances منتشر شده، درک عمیق‌تری از بهبودی بعد از بیهوشی کتامین ارائه می‌دهد و نیاز به مطالعه جنسیت به عنوان یک متغیر بیولوژیکی را برجسته می‌سازد.

توزیع میکروگلیا (به رنگ سبز) در لایه‌های مختلف قشر مغز موش (به رنگ نارنجی) در هنگام بهبودی از بیهوشی کتامین در مغزهای زنانه و مردانه متفاوت است.

📊 نحوه کار میکروگلیا

زیگرت و دیگران در این حوزه پیش‌تر دریافتند که کتامین بر روی میکروگلیا تأثیر می‌گذارد و تفاوت‌های جنسی بر روی عملکرد میکروگلیا تأثیر می‌گذارد. تجزیه و تحلیل بافت مغزی موش‌هایی که تحت تأثیر کتامین قرار گرفته بودند، نشان داد که فعالیت میکروگلیا در مغزهای زنانه بیشتر از مردانه است.

برای درک بهتر، پژوهشگران از موش‌های ترانس‌ژنتیک با میکروگلیا و نورون‌های فلوروسنت استفاده کردند. آن‌ها به صورت جراحی بخشی از جمجمه این حیوانات را با پوشش شفاف جایگزین کردند تا بتوانند به مغزهای آن‌ها نگاهی بیندازند. با استفاده از تصویربرداری زنده، مشاهده کردند که درمان با کتامین باعث می‌شود میکروگلیا در مغزهای زنانه ارتباطات بیشتری با نورون‌های اطراف برقرار کنند و سیناپس‌های جدیدی ایجاد کنند تا قابلیت همیشگی بیشتری پیدا کنند.

🌡️ رابطه میکروگلیا و هورمون استرس

کاهش میکروگلیا اثرات چنین بازسازی سیناپسی را مهار کرد که نشان می‌دهد میکروگلیا برای این فرایند حیاتی هستند. برای درک مبنای مولکولی این پلاستیسیتی وابسته به میکروگلیا در جنس زن، زیگرت و همکارانش سلول‌های مغز زنانه را به توالی‌سازی نوکلئوس منفرد تحت‌ فشار قرار دادند.

آن‌ها افزایش بیان ژن FK506 binding protein 5 (Fkbp5)، یک تنظیم‌کنندهٔ پاسخ به استرس که در شناسایی هورمون استرس کورتیکواستروسون کمک می‌کند، را مشاهده کردند. آزمایش‌های درون‌قوله‌ای نشان داد که تنها میکروگلیاهای زنانه‌ای که تحت تأثیر کتامین قرار گرفته‌اند، افزایش بیان Fkbp5 و سطوح Fkbp51 را نشان دادند.

برای درک ارتباط بین تأثیرات کورتیکواستروسون و میکروگلیا، پژوهشگران سطوح این هورمون را در پلاسمای خون موش‌ها اندازه‌گیری کردند. درمان با کتامین تنها در حیوانات ماده باعث افزایش سطوح کورتیکواستروسون شد، که نشان می‌دهد افزایش هورمون استرس در طول بهبودی از کتامین تولید Fkbp51 را در میکروگلیا افزایش می‌دهد، که به نوبه خود فعالیت میکروگلیا را افزایش می‌دهد تا پلاستیسیتی عصبی را تقویت کند.

💭 پیام نهایی محققان

به گفته نویسندگان این مطالعه، این یافته‌ها اهمیت مطالعه تأثیرات بیهوشی در هر دو جنس نر و ماده را تاکید می‌کند. زیگرت در بیانیه‌ای گفت: "تنها تعداد کمی از مطالعات گزارشی نشان دادند که زنان پس از بیهوشی کتامین بیشتر دچار حالت تهوع و بیماری می‌شوند. تعجب‌آور است که مردم به راحتی فرض می‌کنند که مردان و زنان به شکل یکسانی به داروها واکنش نشان می‌دهند—در حالی که به وضوح این‌گونه نیست."